اگر خدا دنیا را برای بازی نیافریده، چرا میگوید زندگی دنیا فقط بازی است؟
اگر خدا دنیا را برای بازی نیافریده، چرا میگوید زندگی دنیا فقط بازی است؟
آیا دنیا سرگرمی و بازی است؟ دو نگرش متفاوت
یکی از سؤالهای شگفتانگیز قرآن این است که چگونه این دو دسته آیات را باید در کنار هم فهمید؟
از یک طرف خداوند در آیهٔ ۱۶ سورهٔ انبیاء میفرماید:
«ما آسمانها و زمین و آنچه میان آنهاست را نیافریدیم که بازی کنیم.»
اما در آیات متعدد دیگری با تأکید میفرماید:
«زندگی دنیا جز بازی و سرگرمی نیست.»
در نگاه اول، این دو بیان کاملاً متضاد به نظر میرسند.
اگر زندگی دنیا فقط بازی است، پس چرا خدا میگوید جهان را برای بازی نیافریده است؟
شاید پاسخ این سؤال در خود واژهٔ «بازی» نهفته باشد.
ما معمولاً وقتی واژهٔ «بازی» را میشنویم، بیاختیار به یاد کاری بیهوده و بیهدف میافتیم؛ اما آیا واقعاً هر بازی، بیهوده است؟
کافی است به جام جهانی فوتبال فکر کنیم.
برای برگزاری مسابقهای که نامش «بازی» است، سالها برنامهریزی میشود.
کشور میزبان میلیاردها دلار سرمایهگذاری میکند،
ورزشگاهها را میسازد،
فرودگاهها و شبکههای حملونقل را توسعه میدهد،
از پیشرفتهترین فناوریها بهره میگیرد
و هزاران شرکت و صدها هزار نفر را به کار میگیرد.
آیا تمام این دقت، برنامهریزی و سرمایهگذاری فقط برای این است که بیستودو نفر دنبال یک توپ بدوند؟
قطعاً نه.
هیچ انسان عاقلی چنین بازی عظیمی را برای خودِ بازی طراحی نمیکند.
در یک مسابقهٔ بزرگ، همهچیز بر اساس قانون پیش میرود.
قانون برای همه یکسان است،
زمین مسابقه برای همه یکی است
و داور میان تیمها تبعیضی قائل نمیشود.
هر تیم، هرچه قوانین بازی را بهتر بشناسد و مهارت بیشتری در اجرای آنها پیدا کند، شانس بیشتری برای صعود خواهد داشت.
اما نکتهٔ جالب اینجاست که حتی شکست هم همیشه شکست نیست.
تیمی که حذف میشود، معمولاً با تجربهای بیشتر، شناختی عمیقتر و مهارتی بالاتر به خانه بازمیگردد.
در حقیقت، آنچه بازیکنان را میسازد، فقط پیروزی نیست؛ خودِ بازی است.
هرچه بازی را بهتر بفهمند و درستتر انجام دهند، بیشتر ساخته میشوند.
به همین دلیل، بازیکنان بزرگ بیش از آنکه متوجه هدایا و امکانات مسابقات باشند، تمام تمرکزشان روی قهرمانی است.
اما درست به همین دلیل، معمولاً از همهٔ مزایای دیگر نیز بیشتر بهرهمند میشوند.
در واقع، این مسابقات هدف نهایی نیستند؛ بلکه ابزاری برای تحقق اهدافی بزرگترند.
در دل همین بازیها، تجربهها شکل میگیرند،
مهارتها رشد میکنند،
استعدادها شکوفا میشوند،
فناوریها پیشرفت میکنند،
زیرساختها توسعه مییابند
و اقتصاد کشور میزبان رونق میگیرد.
شاید وقتی قرآن از «لعب» سخن میگوید، میخواهد نگاه ما را از معنای رایج و سطحیِ «بازی» فراتر ببرد.
شاید خدا با نهایت حکمت، تدبیر و هدفمندی، جهانی را آفریده که ساختارش شبیه یک بازی است؛ اما هدفش هرگز خودِ بازی نیست.
بلکه جهانی آفریده که در آن، همهچیز بر اساس قوانینی دقیق و تغییرناپذیر جریان دارد؛
جهانی که اگر انسان قوانین آن را بشناسد و بر اساس آنها زندگی کند، از دل همین تجربهها، خودِ او ساخته میشود؛ ارزشمندتر میشود.
اگر این نگاه درست باشد، دیگر میان این دو دسته آیات هیچ تعارضی وجود نخواهد داشت.
خدا دنیا را برای خودِ بازی نیافرید؛ بلکه با طراحی یک بازی کاملاً هدفمند، انسان و جهان را به سوی کمالی که اراده کرده است، پیش میبرد.
در ادامه، قدمبهقدم این برداشت را از خود آیات قرآن و در قالب یک پادکست ۲۷ دقیقهای بررسی میکنیم.
مطالب مرتبط
Podcast: Play in new window | Download (21.5MB)
دیدگاهتان را بنویسید
برای نوشتن دیدگاه باید وارد بشوید.