سلام به همه عزیزان و همراهان سایت حقایقی از قرآن

امیدوارم بخشهای قبلی این موضوع رو با دقت خونده باشین و در موردش فکر کرده باشین.

بررسی موضوع هدایت در آیات اولیه سوره بقره

در مطالب گذشته بررسی اجمالی در مورد آیات ۶ و ۷ سوره حمد انجام دادم و روی موضوع «هدایت» و مفاهیم مرتبط با آن در این دو آیه مطالبی رو نوشتم.

در این بخش به یاری خدا قصد دارم در آیات ۲ تا ۵ سوره «بقره» موضوع هدایت رو بررسی کنم و از خداوند متعال می خوام خودش این بررسی رو به بهترین نتیجه‌ها برسونه. 

ابتدا این آیات رو با هم بخونیم:

ذٰلِکَ الکتابُ لا رَیبَ فیهِ

هُدیً لِلمُتَّقین (۲) 

ألّذینَ یُؤمِنونَ بِالغَیب

وَ یُقیمونَ الصّلاةَ

وَ مِمّا رَزَقناهُم یُنفِقونَ (۳)

وَ الّذینَ یُؤمِنونَ بِما اُنزِلَ إلَیک

وَ ما اُنزِلَ مِن قَبلِکَ

وَ بِالآخِرَةِ هُم یوقِنونَ (۴)

اولٰئِکَ عَلیٰ هُدیً مِن رَبِّهِم

وَ اولٰئِکَ هُم المُفلِحون (۵)

ترجمه اجمالی و کلی این آیات هم از این قراره:

این کتابی است که هیچ شکی در آن نیست

مایه هدایت تقواپیشگان است(۲)

آن کسانی‌که همواره به غیب ایمان می‌آورند

و صلاة را بر پا می‌دارند 

و از آنچه روزی‌شان داده‌ایم انفاق می‌کنند(۳)

و آنان که به آنچه بر تو نازل شده و آنچه پیش از تو نازل شده، ایمان می‌آورند،

و به روز رستاخیز یقین می‌کنند(۴)

آنان بر هدایتی از جانب پروردگارشان هستند 

و آنان، همان رستگارانند(۵)

همانطور که در آیه ها مشخص هست، فقط در آیه ۲ واژه هدایت به صورت مصدری اومده:

«هُدیً»

ولی به دلیل اینکه تا آیه ۵ در مورد این «هدایت» توضیح داده شده، لازمه که این آیات رو با دقت بخونیم و روی واژه‌ها و مفهوم اونها از نگاه خداوند، تفکر و بررسی داشته باشیم.

پس ابتدا از آیه ۲ شروع می‌کنیم:

در این آیه خداوند به کتاب قرآن اشاره می کنه و توضیح میده که

این کتاب که هیچ شکی درآن نیست و کاملاً بر اساس یقین هست، برای (تقوا پیشگان) هدایت است.

اولین نکته قابل توجه در این آیه این موضوعه:

 خداوند تأکید می‌کنه که قرآن، تماماً بر اساس یقین هست و هیچ گونه شک و شبهه‌ای در آن نیست.

با بررسی آیات مشابه و مطالعه واژه‌ی (لا+ريب) در قرآن متوجه شدم که این واژه‌ی ترکیبی ۱۴ مرتبه در قرآن اومده

که یازده مرتبه، به عنوان یک توضیح برای قیامت و مرگ،

و ۳ مرتبه به عنوان صفتی برای قرآن ذکر شده که اولینش در همین آیه هست و دو جای دیگه (در آیه ۳۷ سوره یونس و آیه ۲ سوره سجده)، خداوند بعد از این توضیح، اعلام می‌کنه که این کتاب که شکی در اون نیست، از طرف ارباب تمام جهانیان هست: (مِن رَبّ العالمین)

پس میشه اینجا هم متوجه شد که منظور از این که (شکی در اون نیست) میتونه همین موضوع باشه که یقیناً این کتاب از جانب خداست.

نکته دوم در این آیه که برام خیلی جالبه، اینه که خدا این کتاب رو هدایتی برای (متقین) معرفی می‌کنه!

عجب! همه‌جا عنوان می‌شه که قرآن برای هدایت گمراهانه، ولی به هیچ عنوان در قرآن این مفهوم رو نمی‌بینیم،

بلکه در چهار جا خداوند در قرآن، این کتاب رو هدایتی برای چهار دسته معرفی کرده که هیچ کدومشون نه تنها گمراه نسیتند، بلکه برعکسِ این دسته هستند:

۱- متقین، که همین آیه سوره بقره هست: هدايتي براى تقواپیشگان

۲- مؤمنین، آیه۲ سوره نمل:

هُدىً وَبُشرَىٰ لِلمُؤمِنِینَ

هدایت و مژده برای مومنین

۳- محسنین، آیه۳ سوره لقمان:

هُدىً وَرَحمَةً لُلمُحسِنِینَ

هدایت و رحمت برای خوبی کنندگان

۴- مسلمین، آیه۱۰۲ سوره نحل:

قُل نَزَّلَهُۥ رُوحُ ٱلقُدُسِ مِن رَّبِّكَ بِٱلحَقِّ لِیُثَبِّتَ ٱلَّذِینَ ءَامَنُوا۟ وَهُدىً وَبُشرَىٰ لِلمُسلِمِینَ

هدایت و مژده برای مسلمین.

در مورد دوم و سوم، دقیقا برای مؤمنین و محسنین هم توضیح داده شده که آنان کسانی هستند که (همواره اقامه صلاة دارند، زکات می‌دهند و همواره به آخرت یقین دارند).

این صفات هم تقریباً برای متقین در آیات ۲ تا ۵ بقره ذکر شده که از این موضوع، متوجه می‌شیم:

در حقیقت، متقین و مؤمنین و محسنین و مسلمین یکی هستند و خداوند داره یک مفهوم رو با این الفاظ از چند جهت برای ما توضیح میده.

ولی چیزی که مهمه اینه که این کتاب برای آن دسته از آدمهایی هست که دنبال پیشرفت در راه توحید هستن و برای این پیشرفت، هزینه می‌کنند و براش وقت و فکر و اهمیت می‌گذارند.

یعنی این کتاب قراره این انسانها رو «همراهی» کنه تا در این صراط مستقیم باقی بمونن و به جلو حرکت کنند.

نکته سوم هم که برام در این آیه جالبه اینه که خداوند، از مصدر هدایت به صورت «نکره» استفاده میکنه و از نظر خدا این هدایت برای ما ناشناخته هست.

برای یاد آوری باید بگم که اسم معرفه (شناس) برای گوینده و شنونده شناخته و آشناست و علامت نکره ندارد اما اسم نکره (ناشناس) برای گوینده و شنونده شناخته و آشنا نیست.

چه دلیلی میتونه داشته باشه که از نظر خدا، ما دقیقاً هدایت رو نمیشناسیم؟

همون طور که در موضوعات مربوط به بررسی واژه هدایت بررسی کردم، خداوند هدایت رو وظیفه انحصاری خودش قرار داده و تمام ذرات کائنات رو هر لحظه داره هدایت میکنه. 

پس باید همه موجودات با هدایت آشنا باشند.

شاید دلیل این موضوع رو بشه اینجوری توضیح داد:

همه کائنات با مفهوم هدایت با تمام وجودشان آشنا هستند ولی خداوند، بی‌نهایت راه و روش و وسیله برای هدایت در اختیار داره که شناخت تمام این راه‌ها و روش‌ها و وسیله‌ها برای هیچکس به جز خدا ممکن نیست.

زبان هدایت و نشانه های آن برای هرکسی متفاوت است

برای نوح، فوران کردن آب از تنور

برای ابراهیم، مهمانان ناخوانده از طرف خدا

برای موسی آتشی در دل صحرا، یا زنده شدن ماهی و پریدن آن به آب دریا

برای زکریا سه روز سخن نگفتن با مردم، 

برای مورچه و زنبور هدایت از طریق غریزه و ژنتیک و… 

از مثالهایی هستند که میشه در قرآن در رابطه با هدایت پیدا کرد.

شرط اول دریافت این هدایت از قرآن، مربوط به مفهوم «ایمان به غیب» هست که می‌تونین در بخش موضوعات در منوی سایت، در موردش مطالعه کنین.

به یاری خدا ادامه این موضوع رو در بخش ایمان به غیب بررسی می‌کنیم.

امیدوارم در پناه یگانه هدایت‌گر تمام هستی زندگی سرشار از نعمت داشته باشید.