چه بسیارند جاندارانی که روزی خود را بر دوش نمیکشند
چه بسیارند جاندارانی که روزی خود را بر دوش نمیکشند
این عنوان، بخشی از آیه ۶۰ از سوره عنکبوت است که در این متن تلاش دارم تا درکی بهتر از این آیه را ارائه دهم:
وَکأیّن مِن دابّةٍ لا تَحمِلُ رِزْقَها، اللّٰهُ یَرزُقُها وَإیّاکُم وَهُوَ السَّمیعُ الْعَلیم
وچه بسیارند جانورانی که روزیشان را بر دوش نمیکشند، خدا همواره به آنها و به شما روزی میدهد و او بسیار شنوا و داناست
در قرآن بارها در آیات مختلفی روی این باور تأکید شده که «خداوند؛ یگانه روزی دهنده تمام کائنات است» و این آیه از سوره عنکبوت، یکی از شاخصترین آنهاست.
خدا در این آیه روی این مسأله تأکید دارد که تعداد زیادی از موجودات هستند که روزی و مایحتاج روزانه خودشان را با خود برنمیدارند و بردوش نمیکشند و دغدغه تأمین روزی را ندارند.
کارِ همیشگی خدا این است که همواره هم به آن موجودات و هم به انسانها روزی بدهد.
یکی از مهمترین نگرانیها و درگیریهای ذهنی ما انسانها در طول زندگیمان مربوط به همین مسأله است؛ اینکه چگونه بتوانیم وسایل مورد نیاز برای زندگی را فراهم کنیم . همین که مقدار موجودی حسابمان کم میشود، افکار استرسزا در ذهنمان بالا میگیرد و بدترین احتمالات را جلوی چشممان میآورد و نگرانی ما را چند برابر میکند. این نگرانی، یکی از رایجترین موضوعاتی است که ذهن انسانها را در تمام دنیا مشغول کرده و میکند.
خدا در آیات قرآن با اشارههای مختلف، یک «منطق مستحکم» برای قانع کردن ذهن انسان در این موضوع مهم ارائه کرده است. ولی اینکه ما تا چه اندازه از این منطق برای آرامش خودمان استفاده کنیم، کاملاً به خودمان بستگی دارد.
من برای درک حقیقتی که این آیه به آن اشاره دارد، به سراغ عظیمترین موجوداتی رفتم که در حال حاضر روی زمین زندگی میکنند؛ یعنی «نهنگها».
نتایج تحقیقاتی که تا سال ۲۰۱۹ در مورد مقدار غذا خوردن نهنگهای بالِن انجام شده است (نهنگهایی که به جای دندان، تیغههایی دارند که بوسیله آن، آب را فیلتر میکنند و موجودات بسیار ریزی مثل ماهیهای کوچک، پلانگتونها و کریلها را میخورند) اعداد عظیمی را نشان میدهد.
این نهنگها، در طول فصل ۱۲۰ روزه تغذیه خود که به آبهای سرد مهاجرت میکنند، در هر روز معادل ۲۰۰۰ تا ۴۵۰۰ کیلوگرم غذا میخورند.
این غولهای زنده معمولاً بین ۱۸ تا ۳۰ متر طول دارند و وزنشان از ۴۵۰۰۰ تا ۱۶۵۰۰۰ کیلوگرم متغیر است. وزن قلب نهنگهای آبی ۴۵۰ کیلوگرم و به اندازه یک ماشین فولکس قورباغهای است!
اما در سال ۲۰۲۰ محققی از دانشگاه استنفورد به نام ماتیو ساووکا (Matthew Savoca) روش تحقیق مقدار تغذیه نهنگها را تغییر داد.
در روش قبلی فقط نهنگهای شکار شده مورد بررسی قرار میگرفتند و بوسیله تخلیه محتویات معده یا روش سونوگرافی، مقدار تغذیه نهنگها تخمین زده میشد؛ ولی در روش جدید، رفتار تعداد ۳۰۰ عدد از نهنگهای زندهای که در اقیانوسها بودند، مورد بررسی قرار گرفت و بوسیله دستگاههای دقیق، تودههای عظیمی از کریل ها و پلانگتونها و ماهیهای ریزی که توسط این نهنگها خورده میشد، با دقت بالایی مشاهده و وزن دقیق آنها محاسبه گردید.
در نهایت تعجب معلوم شد، نهنگها بیش از سه برابر مقداری که قبلاً میدانستیم در هر روز غذا میخورند.
به عنوان مثال در این تحقیق مشخص شد که یک نهنگ آبی در شرق اقیانوس آرام به صورت روزانه بین ۱۰۰۰۰ تا ۲۰۰۰۰ کیلوگرم غذا میخورد!
این مقدار غذا معادل ۲۰ تا ۵۰ میلیون کالری دارد. چیزی معادل ۷۰ تا ۸۰ هزار ساندویچ همبرگر سایز بزرگ مکدونالد در یک وعده غذایی!
یعنی مقداری که برای سیر شدن یک انسان برای دهها سال کافی است.
برای درک بهتر این عظمت، نکته دیگری که باید به آن توجه کنیم این است که ما در مورد تعداد خیلی کمی از این موجودات صحبت نمیکنیم. در حال حاضر تعداد نهنگها و وسعت محل زندگی و مهاجرت آنها در اقیانوسها آنقدر زیاد است که شمارش آنها تقریباً غیر ممکن به نظر میرسد. تعداد آنها بر اساس تخمینهای صورت گرفته حداقل به «یک میلیون و پانصد هزار عدد» میرسد! این حجم از تغذیه روزانه این موجودات برای من غیر قابل تصور است.
اگر بخواهیم مقدار تغذیه این موجودات را برای هر روز تجسم کنیم، به اندازه حجم بار ۳ میلیون کامیون خواهد بود، آن هم برای یک روز!
و نهنگها تنها موجوداتی نیستند که روزیشان را با خودشان برنمیدارند. میلیاردها پرنده در دوردست ترین نقاط کره زمین تا همسایگی ما در شهرها و میلیاردها موجود زنده دیگر در حال حاضر روی زمین زندگی میکنند و روزی خودشان را بر دوش نمیکشند.
و خدا همواره به همه آنها روزیشان را میدهد. مقدار روزی مورد نیاز ما انسانها در مقایسه با حجم روزی دهندگی خدا «تقریباً هیچ» است؛ ولی بیشترین نگرانی ما همین روزی است که خدا مسؤولیت تأمین آنرا برای ما به عهده گرفته است.
شما برای درک مفهوم این آیه چه راه دیگری را پیشنهاد میکنید؟
برای مشاهده نتایج تحقیقاتی که در این متن به آن اشاره شد، میتوانید به اینجا مراجعه نمایید.
دیدگاهتان را بنویسید
برای نوشتن دیدگاه باید وارد بشوید.