در دو آیه از سوره بقره آمده است:

اَلفِتـنَةُ أشَـدُّ مِـنَ القَتـل (بقره۱۹۱)

اَلفِتـنَةُ أكبَـرُ مِـنَ القَتـل (بقره۲۱۷)

این آیات، در مورد مقابله با آنانی است که فقط عقیدهٔ خودشان را درست می‌دانند و می‌خواهند با زور و اجبار و جنگ‌افروزی، مسلمانان را وادار به پیروی از عقیده‌های مشرکانهٔ خودشان کنند و خدا به بیان این قاعده می‌پردازد که آدم‌کشتن و جنگ، موضوعی نامطلوب است؛ ولی «فتنه» از آن بدتر و ناپسند‌تر است.

ولی به طور کلی فتنه در قرآن به چه معناست ؟

فتنه در زبان عربی به هر چیزی گفته می‌شود که « اختلال همراه با اضطراب و ناآرامی» ایجاد کند (التحقیق‌فی‌کلمات‌القرآن جلد‌نهم صفحه ۲۳) و ایجاد آشوب و بحران در صحنهٔ اجتماع هم به این دلیل، فتنه نام گرفته که باعث اختلالِ روندِ پیشرفت و اضطراب و برهم‌خوردنِ آرامشِ فکری و روانیِ انسانهاست.

اینکه خدا در آیات مختلف از «دارایی‌ها» و «فرزندان» هم به فتنه تعبیر کرده است نیز به این دلیل است که این دو موضوع در زندگی انسان‌ها – چنانچه مدیریتِ فکری نشوند – زمینه‌ای برای بروزِ تشویش وعدم آرامش فکری و به هم خوردن تمرکز از محور توحید می‌گردند. (انفال ۲۸- تغابن ۱۵)

در عرصهٔ زندگی فردیِ ما هم این قاعده اهمیت بالایی دارد.

مهمترین اولویت زندگی ما از دیدگاه خدا، تقوا و کنترل ذهن است؛ به گونه‌ای که نتیجهٔ آن آرامش و اطمینان قلب و در یک کلام «احساس خوب» باشد.

انسانی که به اهمیتِ کنترل ذهن آگاه است و آن را در اولویتِ همهٔ کارها و زندگیش قرار می‌دهد؛ حتی اگر اشتباهِ عظیمی مانند قتل هم مرتکب شود؛ می‌داند که اگر با تکیه بر مغفرت و رحمت خدا بتواند از عهدهٔ کنترل احساسات منفی خودش بربیاید، می‌تواند به پیشرفتِ خودش در راه خیر و خوبی ادامه دهد و حتی به مقام پیامبری هم برسد.

موسی خوب می‌دانست که فتنه و احساس بد از قتل هم بدتر است.

و تفاوتی نمی‌کند که تو در چه مرحله‌ای از صراط مستقیم هستی. پیامبر خدا هم که باشی، اگر از عهده کنترل ذهنت برنیایی و در آشوب فکری و اضطراب و ترس و خشم و به طور کلی در احساس بد بمانی، عاقبت از شکمِ نهنگ سر در می‌آوری و با دستِ خودت برای خودت شر درست می‌کنی.

آری، فتنه از آدم کشی سخت‌تر و بزرگتر است.

حواسمان همیشه باید به احساسِ درونی‌مان باشد. هیچ مسأله‌ای مهم‌تر از تقویت توحید و کنترل ذهن برای رسیدن به آرامش و تمرکز روی زیبایی‌ها نیست. این همان معنای اساسی تقواست.